Home » Allergie en hooikoorts

Allergie, hooikoorts…?!

 

Niesen, astmatische klachten, gevoelige ogen, verstopte neus…. je hebt er nooit of weinig last van gehad in je leven en dan ineens krijg je deze klachten. Waar komt dat nu weer vandaan?

 

Dat kan een gevolg zijn van de lichamelijke veranderingen tijdens de overgang. En dat over het stofje histamine. Dit wordt door het lichaam zelf aangemaakt. Het is een zogenaamde ‘biogene amine’, en belangrijk bij verschillende processen in ons lichaam, zoals de aanmaak van maagzuur, ons slaap-waakritme en de werking van het immuunsysteem. Ook fungeert het als neurotransmitter (een soort hersenhormoon) in het centrale zenuwstelsel; dat wil zeggen dat het invloed heeft op hoe we ons voelen, ons humeur dus.

Histamine is een belangrijke stof die we echt nodig hebben: het zet bijvoorbeeld het immuunsysteem aan tot actie als er een ziekteverwekker binnendringt. Maar het wordt een probleem er te veel van in het lichaam aanwezig is. Als deze drempelwaarde (die voor iedereen anders is) wordt overschreden kun je klachten krijgen.

Niet alleen aanmaak in je lichaam

Histamine wordt dus door je lichaam aangemaakt. Maar niet alle histamine komt op die manier in je lichaam terecht, het zit ook in allerlei voedingsmiddelen. En om het nóg ingewikkelder te maken zijn er ook voedingsmiddelen die zogenaamde ‘histaminevrijzetters’ zijn: voedingsmiddelen die het lichaam ertoe aanzetten om extra histamine vrij te geven. Dit gebeurt als je iets eet waar je lichaam niet goed tegen kan; waar je intolerant of allergisch voor bent. Dit laatste komt steeds vaker voor.

Het histaminegehalte in voeding kan daarbij ook nog toenemen als de voeding rijper wordt (groenten en fruit), als het gegist of gefermenteerd is (wijn, kaas, zuurkool), of als het minder vers wordt en een beetje gaat bederven (vis, vlees).

Drie manieren waarop je lichaam aan histamine komt

Het komt dus in je lichaam op de volgende drie manieren:

  • Doordat het lichaam het zelf produceert
  • Door voeding te eten met veel histamine
  • Door voeding te eten die van zichzelf weinig histamine bevat (de zogenaamde ‘histaminevrijzetters’) maar wel het lichaam stimuleert zelf meer histamine vrij te geven

Een teveel aan histamine

Er zijn dus verschillende oorzaken waardoor het histaminegehalte in je lichaam teveel kan stijgen. Je lichaam kan teveel histamine aanmaken als reactie op bepaalde voedingsmiddelen waar jij allergisch of intolerant voor bent. De allergische reactie ontstaat doordat antilichamen in contact komen met cellen die histamine bevatten en dit vervolgens laten vrijkomen. Dit kan zich uiten in bijvoorbeeld jeuk, huiduitslag, een verstopte neus, of astmatische klachten. Een teveel kan er zelfs voor zorgen dat je angst- en paniekaanvallen krijgt, want zoals ik hierboven al zei, het is ook een neurotransmitter, die ervoor kan zorgen dat er gevoelens van angst en paniek in je hersenen worden opgewekt als er een teveel is.

DAO breekt een teveel aan histamine af

Er kunnen dus klachten ontstaan bij een teveel aan histamine in je lichaam vanwege een voedselallergie. Het kan echter ook zijn dat je een tekort hebt aan een bepaald enzym genaamd DAO (voor wie het weten wil: diamino-oxidase), wat tot klachten kan leiden. Dit enzym hoort namelijk in voldoende mate aanwezig te zijn in de darmen om ervoor te zorgen dat een overmaat aan histamine wordt afgebroken. Bij een tekort aan dit enzym kan de histamine zich ophopen en kun je last krijgen van dezelfde symptomen als bij een allergie.

Hoe ontstaat een tekort aan DAO?

Je kunt een tekort aan DAO hebben door een genetische aanleg, waardoor je gewoon niet genoeg aanmaakt. Het tekort kan echter ook optreden als je ontstekingen hebt in je darmen of een disbalans in de darmflora. Ook een gebrek aan vitamine B6 (dit is een belangrijke cofactor voor DAO) of gebruik van bepaalde medicijnen kan zorgen voor een tekort aan DAO. Het is dan vooral zaak om je darmflora weer op orde te krijgen.  Een goede darmtherapeut kan je hierbij helpen.

Maar daarnaast zul je ook moeten uitzoeken welke voeding bij jou tot klachten leidt, zodat je die een tijdlang kunt vermijden om je systeem weer tot rust te brengen en balans terug te krijgen. Of je inderdaad een tekort aan DAO hebt kun je bij een arts of therapeut laten meten. Een signaal dat hierop kan wijzen is als je na het drinken van een glas wijn snel rode vlekken in je hals of gezicht krijgt. Als je vervolgens niet makkelijk in slaap kunt komen kan het zijn dat je last hebt van een DAO-tekort.

Problemen met histamine komen vaker voor bij vrouwen dan bij mannen, vooral naarmate we ouder worden. Dit komt doordat bij vrouwen de hormoonbalans tussen progesteron en oestrogeen erg van belang is en veel vrouwen, zeker na hun veertigste, last hebben van oestrogeendominantie. Dit betekent dat er te veel oestrogeen in het lichaam is ten opzichte van progesteron. Wat heeft dat met histamine te maken?

Om het eenvoudig uit te leggen: bij een oestrogeendominantie wordt er meer histamine in je lichaam vrijgegeven en juist minder DAO aangemaakt. Het vervelende is dat histamine zelf ook nog eens de extra aanmaak van oestrogeen stimuleert, omdat de histamine de eierstokken aanzet tot productie van nog méér oestrogeen. Het kan zo dus een vicieuze cirkel worden.

Histamine is een stof die zowel in je lichaam als in voeding kan zitten. In je lichaam doet de stof verschillende dingen: het geeft signalen door aan je afweersysteem en hersenen, het regelt daarnaast ook je lichaamstemperatuur en het helpt de stimulering van je bloedcirculatie en ademhaling. Verder kan histamine ook in je voeding zitten. Daarbij kun je onderscheid maken tussen voedsel dat letterlijk histamine bevat, en voedsel wat histamine vrijlaat door gisting en rijping.

Als de waarde van histamine in je lichaam boven een bepaald punt komt (de drempelwaarde) kun je last krijgen van klachten zoals:

  • Irritatie van de huid, neus, keel en longen
  • Jeuk
  • Roodheid
  • Zwelling
  • Huiduitslag
  • Hoesten
  • Benauwdheid
  • Slijm in de keel
  • Slaapproblemen

Een oplossing: het eliminatiedieet

Als een overmaat van histamine bij jou klachten geeft, dan zul je een tijdlang (meestal 4 weken) echt alle histaminerijke voeding en histaminevrijzetters moeten vermijden. Na de eerste 4 weken kun je langzaam weer wat dingen gaan invoeren en er dan goed op letten of die niet meer tot een reactie leiden.

Deze manier van werken noem je een eliminatiedieet: je elimineert alles wat problemen kan geven en voert dan langzamerhand weer wat meer voedingsmiddelen in, terwijl je er goed op let dat de reactie nu uitblijft. Dat je er na vier weken niet meer gevoelig voor bent heeft te maken met het feit dat je darmen zich hebben kunnen herstellen.

Voeding met veel histamine en histaminevrijzetters

Er is veel voeding die veel histamine bevat of die onder de histaminevrijzetters valt:

  • Vis, vooral als die niet heel vers is
  • Schaal- en schelpdieren
  • Alcohol, vooral rode wijn
  • Spinazie, pompoen, aubergine, olijven
  • Gefermenteerde voeding zoals zuurkool of tempeh
  • Oude kaas, Parmezaanse kaas, (blauw)schimmelkazen zoals Roquefort
  • Varkensvlees, lamsvlees, wild
  • Gistextract (of mononatriumglutamaat, E621, MSG)
  • Aardbeien, citrusfruit, gedroogd fruit
  • Eiwit
  • Chocolade
  • Tomaten
  • Gerookte en gepekelde voeding
  • Kruiden, o.a. kaneel, chili, tijm

Zo vers mogelijk en voldoende variëren

Let erop dat je alles wat je eet zo vers mogelijk is, niet alleen bij vis, want hoe langer iets ligt hoe hoger het histaminegehalte wordt. Let er daarnaast op dat je veel afwisselt, bijvoorbeeld door minstens drie dagen (of liever nog meer) aan te houden tussen de keren dat je iets bepaalds eet. Te vaak hetzelfde achter elkaar eten zorgt namelijk voor meer kans op allergieën en dus op meer histamine. Op deze manier kun je ervoor zorgen dat je niet over de drempelwaarde komt waar jij nog goed tegen kunt.

DAO als supplement kan verlichting geven

Soms kan het helpen om een supplement te slikken met DAO. Dit kan ervoor zorgen dat de histamine die je via voeding binnenkrijgt in de darmen beter wordt afgebroken. Dan moet wel vaststaan dat je inderdaad een gebrek aan DAO hebt (dit kun je laten testen) anders heeft het geen zin. Het supplement heeft namelijk geen effect op de hoeveelheid histamine die je lichaam zelf aanmaakt; het verlaagt alleen de histamine uit de voeding die je hebt gegeten. Dit kan er wel toe leiden dat de totale hoeveelheid histamine onder jouw drempelwaarde komt, waardoor je klachten kunnen verminderen of verdwijnen. Het blijft echter zaak om er ook voor te zorgen dat je minder histamine binnenkrijgt van buitenaf.

Je snapt dus wel dat het even een kwestie van doorzetten kan zijn, omdat je zeker in het begin erg veel moet laten staan. Maar als je zo van je klachten af kan komen is het zeker de moeite waard!